Uit bed vallen bij ouderen

Uit bed vallen bij ouderen: wat kunt u doen?

Valt u regelmatig uit bed of maakt u zich zorgen dat een ouder familielid tijdens het slapen uit bed kan rollen? Vooral wanneer iemand minder mobiel is, onrustig slaapt of moeite heeft met bewegen, kan dit een vervelende en soms gevaarlijke situatie zijn.

Een val uit bed kan leiden tot blauwe plekken, schaafwonden of ernstiger letsel. Gelukkig zijn er verschillende manieren om de slaapkamer veiliger te maken. Denk aan een goede inrichting van de slaapomgeving, voldoende verlichting en het gebruik van geschikte hulpmiddelen.

In dit artikel leest u waarom ouderen uit bed kunnen vallen, wat u kunt doen om de veiligheid te verbeteren en welke hulpmiddelen kunnen helpen om de gevolgen van een val te beperken.

Waarom vallen ouderen uit bed?

Er kunnen verschillende redenen zijn waarom iemand tijdens het slapen uit bed valt of 's nachts onbedoeld naast het bed terechtkomt. Soms gebeurt dit tijdens het draaien of veranderen van houding. In andere gevallen ontstaat het wanneer iemand 's nachts probeert op te staan.

Veelvoorkomende oorzaken zijn:

• Verminderde mobiliteit: iemand heeft moeite met draaien, bewegen of zelfstandig uit bed stappen.
• Verminderde spierkracht: het lichaam kan minder goed worden gecontroleerd tijdens het veranderen van houding.
• Onrustig slapen: iemand beweegt veel tijdens de slaap of raakt onbedoeld aan de rand van het bed.
• Verwardheid of dementie: iemand kan 's nachts gedesoriënteerd raken en zonder goed besef uit bed stappen.
• Medicijngebruik: bepaalde medicijnen kunnen duizeligheid, sufheid of een verminderd evenwicht veroorzaken.
• Problemen met het evenwicht: iemand kan bij het opstaan of draaien onvoldoende stabiel zijn.
• Nachtelijk toiletbezoek: haast of onvoldoende verlichting kan het risico op een val vergroten.

Wanneer iemand regelmatig uit bed valt, is het belangrijk om de oorzaak te achterhalen. Bespreek terugkerende valincidenten met de huisarts. Deze kan beoordelen of lichamelijke klachten, medicijngebruik of andere factoren een rol spelen.

Hoe maakt u de slaapkamer veiliger?

Een veilige slaapkamer begint bij een overzichtelijke en praktische inrichting. Met enkele aanpassingen kunt u mogelijke risico's rondom het bed verminderen.

1. Zorg voor voldoende ruimte rondom het bed

Zorg ervoor dat er rondom het bed voldoende bewegingsruimte is. Nachtkastjes, stoelen en andere meubels kunnen gevaarlijk zijn wanneer iemand naast het bed terechtkomt.

Houd daarom rekening met de volgende punten:

• Verwijder losse spullen rondom het bed.
• Zorg dat er geen scherpe meubelranden direct naast het bed staan.
• Houd de looproute naar de slaapkamerdeur vrij.
• Voorkom losliggende vloerkleden en snoeren.

2. Zorg voor goede nachtverlichting

Wanneer iemand 's nachts uit bed moet, is het belangrijk dat de omgeving goed zichtbaar is. In een donkere slaapkamer kunnen meubels, schoenen of andere voorwerpen gemakkelijk over het hoofd worden gezien.

Een nachtlampje of verlichting met een bewegingssensor kan helpen om de route naar de badkamer zichtbaar te maken.

Plaats de verlichting bij voorkeur zo dat ook de vloer naast het bed voldoende wordt verlicht.

3. Controleer de hoogte van het bed

Een bed dat te hoog of te laag staat, kan het in- en uitstappen moeilijker maken. Wanneer iemand moeilijk kan opstaan, kan het risico op evenwichtsverlies toenemen.

De juiste bedhoogte hangt af van de lichaamslengte en mobiliteit van de gebruiker. Bij het zitten op de bedrand moeten de voeten bij voorkeur stevig op de vloer kunnen rusten.

Een verstelbaar hoog-laagbed kan helpen om de bedhoogte aan te passen aan verschillende situaties. De laagste stand kan in bepaalde situaties ook helpen om de afstand tot de vloer bij een eventuele val te beperken.

4. Zet hulpmiddelen binnen handbereik

Gebruikt iemand een rollator, wandelstok of ander loophulpmiddel? Zorg er dan voor dat dit hulpmiddel op een vaste en gemakkelijk bereikbare plek staat.

Ook een telefoon of persoonlijk alarm kan binnen handbereik worden geplaatst. Zo kan iemand gemakkelijker hulp inschakelen wanneer dat nodig is.

5. Zorg voor geschikt schoeisel

Op sokken of gladde pantoffels lopen kan het risico op uitglijden vergroten. Zorg daarom voor goed passende pantoffels of schoenen met voldoende grip.

Leg deze op een vaste plek naast het bed, zodat iemand niet eerst hoeft te zoeken wanneer hij of zij uit bed stapt.

Welke hulpmiddelen helpen wanneer iemand uit bed valt?

Naast het aanpassen van de slaapkamer kunnen verschillende hulpmiddelen helpen om de gevolgen van een val te beperken of het in- en uitstappen gemakkelijker te maken.

1. Valmat naast het bed: letsel bij een val beperken

Een valmat is een speciale beschermmat die naast het bed op de vloer wordt geplaatst. De mat bestaat uit schokabsorberend materiaal dat de impact opvangt wanneer iemand uit bed valt of naast het bed terechtkomt.

Een valmat is vooral interessant wanneer iemand een verhoogd risico heeft om uit bed te vallen. De mat kan helpen om de gevolgen van een val te beperken, bijvoorbeeld door de harde ondergrond naast het bed te verzachten.

Er zijn verschillende uitvoeringen verkrijgbaar. Zo kunt u kiezen voor een opvouwbare valmat die na gebruik gemakkelijker kan worden opgeborgen.

Let bij het kiezen van een valmat op:

• De breedte en lengte van de mat.
• De dikte en schokabsorberende werking.
• Een antisliponderzijde.
• Eventueel afgeschuinde randen om struikelen te beperken.
• De mogelijkheid om de mat op te vouwen en op te bergen.

Een valmat voorkomt niet dat iemand uit bed valt. Het doel is om de gevolgen van een val te beperken. Zorg er bovendien voor dat de mat stevig ligt en geen extra struikelgevaar veroorzaakt.

Bekijk onze valmatten voor verschillende afmetingen en uitvoeringen.

2. Bedsteun: extra ondersteuning bij het in- en uitstappen

Een bedsteun of bedhandgreep biedt extra houvast wanneer iemand in of uit bed stapt. De handgreep wordt naast het matras geplaatst en kan worden gebruikt om het bovenlichaam te ondersteunen.

Dit kan vooral prettig zijn wanneer iemand moeite heeft met het overeind komen of zich onzeker voelt bij het verplaatsen naar de bedrand.

Een bedsteun is niet bedoeld als gegarandeerde bescherming tegen uit bed vallen. Het is vooral een hulpmiddel bij het veranderen van houding en het in- en uitstappen.

Let bij het kiezen op de bevestiging, de stabiliteit en de geschiktheid voor uw bed. Controleer ook of er geen gevaarlijke openingen ontstaan tussen het hulpmiddel en het matras.

Bekijk onze bedhekken en bedsteunen.

3. Bedpapegaai: ondersteuning bij het verplaatsen in bed

Een bedpapegaai is een hulpmiddel met een handgreep die boven het bed hangt. Door de handgreep vast te pakken, kan iemand zich met de armen ondersteunen en het bovenlichaam gedeeltelijk omhoogtrekken.

Dit kan helpen bij het veranderen van houding, het omhoogkomen in bed en het verplaatsen richting de bedrand.

Een bedpapegaai is vooral geschikt wanneer iemand nog voldoende armkracht heeft om de handgreep zelfstandig te gebruiken.

Controleer vooraf of de bedpapegaai geschikt is voor de bedconstructie en volg de montagevoorschriften van de fabrikant.

Bekijk onze bedpapegaaien voor extra ondersteuning in bed.

Is een bedhek verstandig wanneer iemand uit bed valt?

Wanneer iemand regelmatig uit bed valt, denken veel mensen automatisch aan het plaatsen van een bedhek. Een bedhek kan in bepaalde situaties ondersteuning bieden, maar is niet voor iedereen een geschikte oplossing.

Bij verkeerd gebruik kunnen namelijk gevaarlijke situaties ontstaan. Iemand kan bijvoorbeeld bekneld raken tussen het bedhek en het matras of proberen over het hek heen te klimmen. Hierdoor kan het risico op ernstig letsel juist toenemen.

Bij mensen met dementie of onrustig gedrag is extra voorzichtigheid nodig. Een bedhek kan de bewegingsvrijheid beperken en mag niet zomaar worden ingezet om iemand in bed te houden.

Laat daarom eerst beoordelen waarom iemand uit bed valt en welke oplossing het beste past. Een valmat, aangepaste bedhoogte of een andere inrichting van de slaapkamer kan soms geschikter zijn.

Lees ook de informatie van de Hulpmiddelenwijzer over alternatieven voor onrusthekken.

Wat kunt u doen wanneer iemand 's nachts regelmatig uit bed stapt?

Sommige ouderen vallen niet uit bed tijdens het slapen, maar komen 's nachts uit bed en raken vervolgens uit balans. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren wanneer iemand naar het toilet moet of niet goed weet waar hij of zij zich bevindt.

In deze situatie is het belangrijk om te kijken waarom iemand 's nachts uit bed komt.

De volgende maatregelen kunnen helpen om de slaapkamer veiliger te maken:

• Zorg voor voldoende nachtverlichting.
• Houd de route naar het toilet vrij van obstakels.
• Plaats een rollator of wandelstok binnen handbereik wanneer deze nodig is.
• Zorg voor goed passend schoeisel naast het bed.
• Overweeg een geschikte toiletstoel wanneer de afstand naar de badkamer te groot is.
• Bespreek terugkerende nachtelijke onrust met de huisarts of behandelaar.

Wanneer iemand regelmatig gedesoriënteerd raakt of zonder hulp uit bed probeert te komen, is het verstandig om samen met een zorgprofessional naar een passende oplossing te zoeken.

Wat moet u doen wanneer iemand uit bed is gevallen?

Wanneer iemand naast het bed wordt aangetroffen, is het belangrijk om rustig te blijven en eerst de situatie te beoordelen. Probeer iemand niet direct overeind te trekken.

Let op de volgende aandachtspunten:

• Controleer of iemand aanspreekbaar is en normaal reageert.
• Vraag of iemand pijn heeft en waar de klachten zitten.
• Controleer op zichtbare verwondingen.
• Verplaats iemand niet wanneer er mogelijk sprake is van ernstig letsel, tenzij er direct gevaar is.
• Schakel medische hulp in wanneer dat nodig is.

Bij bewusteloosheid, ernstige verwondingen, mogelijke ernstige hoofd- of nekletsels of een andere levensbedreigende situatie belt u 112.

Ook wanneer iemand na een val geen duidelijke verwondingen heeft, is het verstandig een huisarts te raadplegen als de oorzaak onduidelijk is of de val zich herhaalt.

Welk hulpmiddel past bij uw situatie?

Niet iedere situatie vraagt om hetzelfde hulpmiddel. Het is belangrijk om onderscheid te maken tussen ondersteuning bij het opstaan en bescherming wanneer iemand daadwerkelijk uit bed valt.

• Iemand rolt tijdens het slapen uit bed: een valmat kan helpen om de gevolgen van een val te beperken.
• Iemand heeft moeite met opstaan: een geschikte bedsteun kan extra houvast bieden.
• Iemand kan zichzelf moeilijk omhoogtrekken: een bedpapegaai kan ondersteuning bieden wanneer voldoende armkracht aanwezig is.
• Iemand stapt 's nachts onzeker uit bed: goede verlichting, een vrije looproute en geschikt schoeisel zijn belangrijke aandachtspunten.
• Iemand valt regelmatig uit bed: laat de oorzaak beoordelen en bespreek welke combinatie van maatregelen passend is.

Een ergotherapeut kan helpen bij het beoordelen van de slaapkamer en het kiezen van geschikte hulpmiddelen. Bij terugkerende valincidenten is ook overleg met de huisarts belangrijk.

De slaapkamer veiliger maken met hulpmiddelen van ThuiszorgwinkelXL

Wanneer iemand regelmatig uit bed valt of moeite heeft met zelfstandig in en uit bed stappen, kan een passende aanpassing veel verschil maken.

Bij ThuiszorgwinkelXL vindt u verschillende hulpmiddelen voor extra ondersteuning en veiligheid rondom het bed. Denk aan valmatten, bedsteunen, bedhekken en bedpapegaaien.

Welke oplossing geschikt is, hangt af van de oorzaak van het probleem en de persoonlijke situatie. Vergelijk daarom de verschillende mogelijkheden en let goed op de afmetingen, bevestiging en gebruiksvoorschriften.

Heeft u vragen over een bepaald hulpmiddel? Onze medewerkers helpen u graag bij het maken van een passende keuze. U bent ook welkom in onze winkel aan de Kruisstraat 61 in Eindhoven voor persoonlijk advies.